Anasayfa  |  Sık Kullanılanlara Ekle  |  Reklam  |  İletişim  |  Künye  |  Site Haritası
 
video

Bayburt un Kurtuluşu 21 Şubat 1918

Ramazan AKBAŞ
17 Şubat 2016 - 05:31
Okunma : 4497
Yorumlar : 2

Bayburt, Anadolu nun tarihe tanıklık etmiş kadim şehri. Bu kadim şehir tarihinde birçok savaşa ve çileye şahit olmuş. Osmanlı Devleti nin son savaşında yani Birinci dünya savaşında Kafkas cephesinde adına yakışır şekilde bir savunma yapmıştır. Rus birlikleri Sarıkamış tan sonra batıya doğru ilerlememişler ve Kars, Erzurum, Trabzon u işgal etmişlerdir. General Yudenich komutasındaki 150 bin kişilik Rus birliklerinin önünde bir engel kalmıştır. O da Kop dağlarıdır; İste burada Çakmastan, Kop dağına kadar olan bölgede aylarca süren Tarihte 2. Plevne Savunması diye adlandırılan müthiş direniş yapılmıştır. Halit Paşanın da idaresinde yaşanan bu Türk birliklerinin amansız savunma yapması sonucunda Rusların Adeta bölgede çakılmasına neden olmuştur. Kop dağlarında 1916 yılının bahar aylarında (Mart,Temmuz) olan bu müthiş savunma sonucu Ruslar çok ağır zayiatlar vermiştir.

Rus kuvvetleri ancak aylar sonra 16 Temmuz 1916 tarihinde Bayburt u işgal etmiştir. Rus birlikleri Bayburt tan sonra batıya doğru ilerlemişler. Bayburt ta bulunan birliklerimiz ricat etmek zorunda kalmıştır. Fevzi Çakmak Paşa karargah merkezini Demirözü Sünür de kurmuştur. Rus birliklerinin Bayburt a girmesiyle bir kısım Halkta göç etmeye başlamıştır. Muhacir durumuna düşen insanımız yolları doldurmuş Bayburt un ova köyleri ateşler içinde kalmıştır. Kop Çoruh cepheleri, Kelkit Harsit bölgesine yerleşmişlerdir. Ruslara karşı ikinci bir savunma Harsit ovasında yapılmıştır. Ruslar ilerlemişler fakat bir olay Rusların bütün planlarını bozmuştur. Zira tarih Ruslar aleyhine dönmeye başlamıştır. 1915 de Çanakkale cephesindeki müthiş savaştan sonra Çanakkale boğazı geçilmemiş Ruslara yardım gitmemiştir. Rus hükümeti bu olay ve bir kaç olayın neticesinde zor duruma düşmüş ve 1917 de Rusya da Bolsevik îhtilali yaşanmıştır. Bu olaydan sonra 15 aralık 1917 Ruslarla Brest Litovsk Anlaşması imzalanmıştır. Ruslar Kafkas cephesinden çekilmek zorunda kalmıştır. Ruslar askerlerini bölgeden çekince gönüllü olarak Rus ordusuna katılan Ermeni ve Gürcü kıtaları çekilen askerlerin yerini almaya başlamıştır. Böylelikle sayıları 10 bini bulan Ermeni subay ve askerinden oluşan bir kuvvet toplanmıştır. Rusların bölgeyi terk etmesiyle adeta meydan Ermenilere kalmıştır. Ermeniler  bölgede Müslüman halka  mezalim yapmışlardır. Ocak 1918 de Rusların çekildiği bölgelere yerleşen Ermenilerin katliam yaptıklarına dair bilgilerin gelmesi üzerine Türk birlikleri işgal altında kalan bu yerleri kurtarmak için ileri harekat yapmak istemiştir ve Osmanlı nın 3. Ordusu ileri harekat planları yapmıştır. Albay Kazım Karabekir Paşa 1918 yılı Ocak sonunda 1. Kafkas Kolordusunun komutasını devralmıştır. Girişilen bu ileri  harekat 12 şubatta başlamıştır. Önce işgal altındaki Erzincan kuşatılmıştır. Ermeniler, Tercan a doğru çekilmeye başlamışlar. Türk Kolorduları ilerlemeye devam etmişlerdir. İşgal altında bulunan  şehirler bir bir  kurtarılmıştır. Kafkas kolordusunun ilerleyişi karşısında Ermeniler tutunamayıp sürekli olarak doğuya doğru çekilmişlerdir.

5. Kafkas Tümeni  19 şubatta Bayburt ovasında Sünür  Rüştü köylerine kadar ilerlemişler ve   böylelikle kolordu iyice güçlenmiştir. Buradan sonra Türk birlikleri ilerlemeye devam  etmiştir. Kafkas tümeni 20 Şubat 1918 saat 17:00 sularında  Bayburt a girmişlerdir. Ermeniler  daha önce 15 şubatta Bayburt ta 200 den fazla müslüman halkı yakmıştır. 21 şubat tan önce Ermeniler şehirde kalan halktan bir kısmını Taş hanlara doldurup yakmışlar ki bu olay Bayburt tarihinde büyük bir dramdır ve Ermeni zulmünün en acık delillerinden biridir.

Taş hanlar da Ermenilerin yaptığı mezalim başlı başına bir yazı konusudur. Türk birliklerinin Bayburt a girmesiyle Ermeniler şehirden kaçmış ve Maden hanları üzerinden Erzurum a çekilmişlerdir.  Ve 1000 yıldır Türk yurdu olan Bayburt kurtuluşu gerçekleşmiştir. 16 Temmuz 1916 da işgal edilen Bayburt 21 şubat 1918  tamamen düşmandan temizlenmiştir. Kazım Karabekir Paşa komutasındaki ordu Bayburt tan sonra bütün işgal altındaki şehirleri kurtarmış ve Ermenileri Bakü ye kadar sürmüştür. Böylelikle Doğu cephesi kapanmıştır. Yaklaşık 1000 yıldır Türk Yurdu olan Bayburt ta Türk bayrağı kale burçlarında  yeniden dalgalanmaya devam etmiş ve kıyamete kadar da dalgalanacaktır. Allah bu güzel yurdu bize emanet eden  ecdadımızdan ve şehitlerimizden razı olsun, makamları cennet olsun. Onları rahmetle anıyorum.  


Ramazan Akbaş  Tarihçi-  Yazar şubat 2016

Kaynakça:
-Birinci Dünya Harbinde Türk Harbi Kafkas Cephesi 2. Cilt
-Kazım Karabekir Günlükleri
 -Rus işgalinde Trabzon direnişi, Mehmet Bilgin

 
  Yorumlar
mikail adıgüzel - 2016-02-17 11:01:47

elinize sağlık!

bu güzel yazı çalışması için teşekkür ederiz efendim

ferhat AYDIN - 2016-02-20 06:59:30

tarihden bir sayfa

Ramazan hocam yazını dikkatle okudum çok güzel tarihi bir makale olmuş bu günlerde bu tür yazılara bütün insanlarımızın ihtiyacı var ..geçmişini okurken şahitlerimizin amenetinin ne denli kutsal olduğunu bir kez daha senin kaleminden okumanın haz;ını yaşadım EYVALLAH Ramazan hocam yüreğine sağlık.

icon BAYBURT REHBERİ
icon Önemli Telefonlar icon Siyaset icon Tarihçe
icon Vakıf ve Dernekler icon Coğrafi Yapı icon Ekonomi
icon Gezilecek Yerler icon Şairler icon Spor
icon Dede Korkut icon Sanatçılar icon Türküler
icon Kitaplar icon Yemekler icon Barlar
icon Yerel Kıyafetler icon Bayburt Taşı icon Oyunlar
icon Nöbetçi Eczaneler icon Sağlık icon Eğitim

 Köşe Yazıları
 
 Foto Galeri
 
 Video Galeri