Anasayfa  |  Sık Kullanılanlara Ekle  |  Reklam  |  İletişim  |  Künye  |  Site Haritası
 
video

Bayburt Kop Cephesi Kahramanı Deli Halit Paşa

Ramazan AKBAŞ
18 Ekim 2020 - 16:45
Okunma : 255
Yorumlar : 0

Milletimiz tarih boyunca hep harp ve mücadele içinde olmuştur. Bu mücadele sergilenirken kahramanlarımız da tarihteki şanlı yerlerini almıştır.

Yıl 1914’tür. 3 kıta 7 denizde asırlarca
hüküm sürmüş olan Osmanlı Devleti’nin son savaşı olacak Birinci Dünya Savaşı başlamıştır.
Kasım ayında savaşa girilmiş Rus kuvvetleri Kafkasya’dan saldırıya geçmiştir. 22 Aralık- 9
Ocak 1915’te tarihimizde hazin olaylardan biri Sarıkamış Faciası yaşanmış on binlerce
Mehmetçik Allahuekber dağlarında donarak şehit olmuşlar kardelen çiçekleri gibi dağların
yüzüne serpilmiştir. Sarıkamış’tan sonra Ruslar batıya ilerlemişler ve kadim Türk şehri
Erzurum’u işgal etmişlerdir. General Yudenich Erzurum’u işgal ettikten sonra 250 bin kişilik
ordusuna hitap ederek ‘’Artık karşımızda Türk ordusu diye bir şey kalmamıştır. Çarın emri
gereğince haziran ayında İstanbul önlerinde olacağız ileri’’ demiş ancak Kop dağlarında
Türk askerinin vatanı uğruna kahramanlık destanı yazacağını ve şehitlik mertebesine
koşacağını hesap edememişti. Mart- Temmuz 1916 tarihleri arasında Kop Savunması
yaşanmıştır.

Fevzi Çakmak Paşa’nın Plevne Savunmasına atfen ‘’Kop Savunması (Bayburt Savunması)
başarılı olmuş bir Plevnedir’’ değerlendirmesi ile Kop Savunmasının önemini ifade etmiştir.
Kafkas cephesinde bu savunma büyük bir kahramanlık örneğidir. İşte bu şanlı savunmanın
kahramanlarından biri de Halit Paşa’dır. Namıdiğer Deli Halit Paşa. Halit Paşa Eyüplü’dür.
Gözünü budaktan sakınmaz, korku nedir bilmez bir cengaverdir. Kafkas Cephesinde yaşanan
bu Kop Savunmasında Çoruh müfreze komutanı olmuştur. Kop Savunmasının başlangıç
günleridir. 18 Şubat’ta Ruslar Aşkale’ye iyice yerleşmiştir. 4 Mart’ta da Yüzbaşı Reşit Bey
komutasındaki askerlerimiz mevzilerindeki yerlerini almıştır. Artık destansı savunma
başlamıştır. Halit Bey Yüzbaşı Reşit Bey’e hitaben ‘’ ’Reşit Bey bundan sonra Çoruh
müfrezesine katılmış oluyorsunuz. Düşman kuvvetleri durmadan ilerliyor, girdiği yerleri
yakıyor ve öldürüyor. Halbuki Bayburt civarında bir tek kişi bile bu kışta kıyamette bir tarafa
ayrılmadı. Aldığımız emirler Soğanlı Dağları’na kadar cephenin uzun müddet müdafaasıdır’’
demiştir.

Halit Paşa bu Şanlı Kop Savunmasının önde gelen komutanlarındandır. O yöre halkın
efsaneleşen Halit Paşasıdır. Fetih suresini okuyarak düşmanın üzerine yürüyen yiğit bir
kumandandır. Kop savunmasının başka şahitlerinden biri olan Halit Paşa’nın yakından
tanıdığı askeri olan Osman Yolcu Halit Paşa ile ilgili bir anıyı şöyle anlatmaktadır;


‘’ Kop dağı savaşları 2. Plevne mahiyetindedir. Rahmetli Mareşal Fevzi Çakmak Kop
savaşları için muvaffak olmuş 2.plevnedir.’’ demiştir. Kop dağlarındaki muharebeler ederken
Bayburt’un kuzey tarafında Çakmas köyü yakınlarında Soğanlı Dağlarında yamalı dağda da
yine savaş olmaktadır. Bu Yamalı Dağı Kop Dağı’na takriben 75 km uzaklıktadır.
Buralardaki muharebelerin komutanı da Halit Paşa’dır. Halit Paşa Çakmas cephesinde çok
hızlı hareket edebilmesi için 4 tane at saklanmaktadır. Atın birisi Kop dağında, bir tanesi Kop
dağına 22 km uzaklıkta bulunan Maden nahiyesinde, diğer birisi Madene 20 km uzaklıkta
bulunan Bayburt kazasında, diğer birisi Bayburt’a 13 km uzaklıkta bulunan A. Dikmetaş (A.
Hayık) köyünde bulunmaktaydı. Halit Paşa Çakmas Köyünden çok acele istediği zaman atına
binerek Kop’a, Kop’tan hızla madene sürmekte madene kadar kan ter içinde kalan atı
Maden’de terk edip, Madendeki atı binerek Bayburt’a hızla sürüyor. Bununla da A. Dikmetaş
köyüne geliyor. Burada da atını değişerek üçüncü atla da Çakmasa ulaşıyor. Böylece Halit
Paşa savaş boyunca cepheler arasında yüzlerce mekik dokumuş oluyor. Hatta bir söylenti
vardır. Ruslar diyorlar ki Yahu Türklerin kaç tane Halit Paşası var? Kop dağlarında Halit
Paşa, Soğanlı Dağlarında yine Halit Paşa…

Kop Savunmasında çarpışma bütün şiddeti ile devam ederken temmuzda yapılan kanlı
çarpışmalarda hep önlerde bazen yaya olarak bazen at sırtında düşmanla savaşan Deli Halit
Paşa ağır bir yara almıştır. Tedavisi yapılmak üzere hemen cephe gerisine alınmış ve
İstanbul’a nakledilmiş ve oradan da 7,5 ay sürecek tedavisi için Avusturya’ya gönderilmiştir.
Deli Halit Paşa götürülürken bile cepheyi askerlerine emanet etmiş ‘’ düşmana sırtınızı
dönerseniz, sizlere hakkımı helal etmem’’ diye nida etmiştir. Çoruh müfrezesi, komutanlarını
gönderdikten sonra büyük bir gayretle Rus birliklerine 10 gün daha tabiri caizse kan
kusturmaya devam etmiştir.

Halit Paşa 1920’de Kars ve Sarıkamış’ı, 1921’de Ardahan’ı düşman işgalinden kurtarmıştır.
Milli mücadele yıllarında Sakarya Meydan Muharebesinde komutanlık yapmıştır. Daha sonra
soyadı kanunu ile ailesine Karsıalan soyadı verilen Halit Paşa Türkiye Büyük Millet
Meclisinin II. döneminde Ardahan Mebusu (Milletvekili) olmuştur. 1925’te Bütçe
görüşmeleri sıralarında Meclis koridorunda tabanca ile vurularak yaralanmış ve birkaç gün
sonra vefat etmiştir. Bu kahraman Deli Halit Paşamızın ruhu şad olsun. Yeni nesillere Halit
Paşa gibi kahramanlarımızı öğretmeliyiz..

Tarihçi- Yazar Ramazan AKBAŞ

Kaynakça
Güngör Üçüncğoğlu- Celil Kahveci, Kop’tan Zigana’ya İşgal Yılları

İbrahim Özkan, Unutulan Yıllar, Unutturulan Kahraman Deli Halit Paşa 2015
Ayhan Doğan, Kop Savunması, Yüksek Lisans Tezi, 1992
Ramazan AKBAŞ, Kop Savunmasından Kurtuluşa, 2020

 
  Yorumlar


Henüz kayıtlı yorum yoktur ....

icon BAYBURT REHBERİ
icon Önemli Telefonlar icon Siyaset icon Tarihçe
icon Vakıf ve Dernekler icon Coğrafi Yapı icon Ekonomi
icon Gezilecek Yerler icon Şairler icon Spor
icon Dede Korkut icon Sanatçılar icon Türküler
icon Kitaplar icon Yemekler icon Barlar
icon Yerel Kıyafetler icon Bayburt Taşı icon Oyunlar
icon Nöbetçi Eczaneler icon Sağlık icon Eğitim

 Köşe Yazıları
 
 Foto Galeri
 
 Video Galeri